Шын айтамын…..

Шырылдаған үніне тойып біткем,

Шырқыраған жаныма не айтамын?

Кетіп қалғым келеді

Тоймай қалғам

Мен де анау-мынау деп таңдай алам

Әттең, сенің жүрегің мен де емес

Кетпе деші, мен саған тоқтай алам

Кетіп қалғым келеді….

Сыймай барам…

Осы мені сірә-да тыңдай ма адам?

Жүгім жинап, жиналып жолға шығып,

Иттің ғана «баласын» қимай қалам….

Кетіп қалғым келеді….

Алматыдан….

Алматыдан шерімнен тарқатылған

Козімдегі мұңымнан,

Басымдағы миымнан шайқатылған.

Кетіп қалғым келеді…

Сен ойлатпас мекенге…

Мен-ақымақ болсада, мен ғой жынды бөтенге,

Кетіп неге қалмадым деп өкінем,

Күнде сені көргенде.

Кетіп қалғым келеді…

Кеш батқанда…

Мағынасыз тағы бір таң атқанда…

Көкірегіме кептеліп құсалы өксік,

Қабырғамды қайғым кеп қақыратса,

Кетіп қалғым келеді…

Сенемісің…?

Осы сен…тірі жан боп сеземісің…

Қатып қалған «қи» сынды…келбетіңде…

Менің кегім жатыр ғой, білемісің!?

Кетіп қалсам деп едім…көзкөрмеске,

Елестемес еріксіз егестерде,

Көрінермін, күндерде қызықтырсам,

Сен табаны тимеген белестерде….

Жасқанатын, өзіңнен қас бағатын,

Кездерімде қалпыма жынданатын,

Бәріне бір қолымды қойып беріп,

Мен әйтеуір бір күні аттанамын!!!

    Тағы да сол баяғы мен ғой ақымақтық жасаған. Саналы түрде. Ерікті күймен. Ойыма келді, жасадым. Мен өзіме қарсы шыға алмаймын. Мен сезімнің құлымын. Жасаған ісіме жауапты, жасамай тұрып емес, жасалып біткесін беремін. 

  Маған бәрібір. Сені сүйетінімді көшедегі кім көрінгенге айтып берер ем. Тек мені тыңдаса болды. Мың бір түн бойы ертегі айтқан Шәхиразада менің  шаңымды қағар, мен сені қиялымдағы ақ боз аттың иесі  етіп, басыңа ақ тәж, астыңа алтын тақ орнатып  ғасырлар бойына сыр ғып шертер ем. Нұрлы жүрек, иман жүзді жан дер ем. Сен туралы әлемге әдемі аңыз қалдырар ем.

Тағы да сол мен ғой баяғы. Қайтесің, өзгертпе нөміріңді, ғаламтордағы әлеміңе тосқауыл салма, мені көрсең қашпа, амандас, сөйле, тіпті айқайла, ұрыс, сөк, тілде – бірақ сен керісінше жасайсың…керісінше жасаған сайын мен саған ынтыға түсем. Шеше алмасам да жұмбақты айналдырғанды жақсы көремін.

  Иә… жек көресің ғой. Түсінемін. Түсінген сайын басқа емес тура жаныма шиқан шыққандай сыздап ауырамын кеп. Екі көзіме жас емес, қан толады. Жалғызсырап, жаныма жақындағандардан жылу іздеймін. Жылу емес сені, сендегі бір белгісіз жылылықты іздеймін. Сағынышым өзіме сор болып жабысады, жабысады да жан алқымымнан алады. Жұбанышты жалғыздықтан табамын, жын ұрғандай жылап, сақылдап күлемін. Өз-өзімді жек көремін, әлемге өшіге қараймын, көрінгеннен кемшілік іздеймін. Ұмытыламын дейсің ғой, ұмытыласың-ау, ұмытылғанша сен маған өзімді ұмыттыратын болдың. Дертім – сенсің, емім де – сен!

   Шат күліп, шадыман күйі шалқып-тасып, шалқыта ән салдым көше кезіп. Көздерін тіккен көк атты мен көн етіктілер маған ондайда қызық емес. Менің іздегенім – махаббат, менің махаббатым, менің жауапсыз жалқы сезімдерім.  Мені біреудің таңдағаны қызықтырмайды, қызықтысы менің таңдағаным. Сен екеуіміз бірімізден-біріміз өткен қатігезбіз, сен әлдеқайдағы әлдекім үшін, менен кек алып жүрсің, мен сенен алмаған өшімді өзгеден іздеймін. Біздің көкірегіміз оййбууу, тым көкте.

  Кеше Қадырдың түні, Құдайдың құдіретімен сен маған бір табан жақындадың. Телефонымның экранында сенің нөмірің ойнақтағанда, оқып отырған дұғамнан жаңылдым. Көзімнен қайғы мен қуаныштың жасы ыршып түсті. Бірақ… жауап бере алмадым. Қос қолым емес, жұдырықтай жүрегім дір-дір, дір-дір. Бақытты екенмін. Жұрттың бәрі көп айтатын бақыт деген осы екен ғой, құдай-ау…

  Білмеймін… Жауапсыз қалдыруды мен сенен үйрендім. Біле тұра білмегенсіп, көре тұра көрмегенсіп, көзге ілмеуді бастадым. Көкірегім өсті. Тура сен сияқты аяқтарымды дік-дік басып, сәлемдесу  ізетінің есігін тарс жаптым.  Тура сен сияқты миығымнан күліп, айналама Алатаудың үстінен қарауды шығардым. Мен мен сені мазақ қылған махаббатты мазақтағым келеді,  маған бағынбайтын сезімімді жазалағым келеді. Екеуіміз де сорлап жүрміз. Маған осылай ойлау жеңіл.

   Өзімді танымай жүрмін. Сенің кесіріңнен мен өзімді жоғалтып алдым. Бұдан 1 жыл, 4 ай, 21 күн бұрынғы Гүлжайнатты сағындым.  Сен ойымда жоқ кезде әлдеқайда бақытты екенмін. Саған қолым жетпегенмен, мені шексіз сүйетіндер үшін берілмей келеді екенмін.  Қайда барсам да сені есіме салатын бейтараптықтан шаршадым. Бәрі бір-бірлерін ұнатады, бәрі бір-бірлерімен араласқысы келеді, қаздиған қара костюмдерінен шығып, еркін жымиғысы келеді, бәрі бір еркіндікті сағынады. Бірақ бәрі немқұрайлы, бәрі бейтарап, тура сен екеуіміз сияқты.

   Бірақ мен сенен бөлекпін. Менде қаламның құдіреті бар. Менде ақ қағазға түскен аппақ сыр бар. Мен айта аламын. Қажет етпесе де алты қабат үйдің төбесіндегі көк тудың жанында өлең оқып беремін. Қажет етсең жайдан-жай Желтоқсан ескерткішіне гүл қоямын, сенің құрметіңе… Өйткені ессізбін. Өйткені еркінмін. Ойымдағыны жасамай өкінгеннен, жасап ап өкінгенді жақсы көремін.

   Мен сені мойындаймын. Мықтылығыңды, төзімділігіңді. Соншалықты сабырлылығыңды.  Қызықсам салқынқандылығың үшін. Аясам жалғыздығың үшін.  Иә, рас, сені жақсы көремін – сүйкімдісің.  Мен сені кінәлап өтемін. Жауапсыздығың үшін. Сен кейде мені қызықтырмайсың. Өйткені мен сенімен болмашы нәрсеге күліп, болмашы нәрсеге ренжісе алмаймын. Іздейтінім – өзімде жоқ нәрсені сенен тапқым келетінім ғана. Іздемесем – сен маған бәрібір жатсың, бөтенсің. Қызықтырып жатсаң – жұмбақсың шешкім келетін. Байқамасам – сен сияқты бейтараптығымнан. Бата алмасам қызға тән нәзіктігімнен. Мойындасам – сезімнің құлымын. Жақтырмасаң – амалым жоқ, жек көрсең – шарам кәні?  Жақсы көре алмай жүрсең, талғамыңа таласа алман. Сағынсаң арамыз алты-ақ кабинет, сағынбасаң Алатаудың асқарындамын. Мүмкін жүрегімдесің, бірақ бәрібір менен төменсің. Жек көремін, өйткені сені ойлай беремін. Жазғым келмейді, себебі сенен басқа тақырыпты  білмеймін.  Жазғым келеді, жүрегім айтқысы келеді. Кінәлаймысың ерік өзіңде. Қадірлемесең, қадірім алтыннан да бағалы, себебі қолыңда тұрғанда қадірімді білмейсің.

  Шаршадың ба? Мен де қалжырадым. Қашан бітеді осы??? Екеуімізде сорлап жүрміз…

Өкпелісің ғой, білемін құрбым, білемін,

Кекшіл емес ең, кінәмді мүмкін кешерсің. 

Тірліктің тынбас тауқыметімен өлшенген,  

Алтындай уақыт қай жыртығыма  жетерсің.

Мендегі өмір, у-шуға толы жан – жағым,

Арбама мініп, аяңмен уақыт алдадым.

Ақшаның соңы, күн көру үшін адам боп,

Ұмытып  қалам, аптаның қай күн болғанын.  

Сендегі нәзік, сыршыл жүректі сағынам,

Сағынам кейбір балалық шақтың бейқамын.

Жалбызын теріп, асыр сап өскен арықтың,

Мәңгілік неге қызғалдағы болып қалмадым?

Жақсы құрбым – ау,  сол күндер қайда  баяғы,

Арманмен қарсы алатын едік әр таңды.

Сырдың жағасын жағалап жүрген шығар – ау,

Бойжеткен күндер бой түзеп қалған шақтағы.

Сағындым сені, сағындым мектеп партасын,

Сыр қылушы едік, бала күндердің бал шағын.

Адасып жүрміз бе, армандарымызды аңғармай,

Түсінбей берген  тағдырдың тылсым  картасын.

Жан құрбым менің – балғындығымның белгісі,

Ер жетіп қалдық келмейді көңіл сенгісі.

Сағынсаң мені, сәбилерге қара бейкүнә,

Періште шақтың періште куәгерлері.

Өзіңмен ылғи ойша сырласып жүремін,

Оңаша ғана көзімнің жасын шылап ап.

Сен менің көңіл көкжиегіндегі күнімсің,

Тұратын мені, ғұмыр бойына шуақтап.

Сағындым сені,

Мазасы кеткен бір өмір.

Сені іздеп сайдан,

Сені іздеп ойдан,

Сарғайып,

Сағыныштан сартап болған бұл көңіл.

Сағындым сені,

Жырлады жүрек жылады.

Сені іздеп ылғи,

Сезімім суға құлады.

Жас толған жанар,

Жаутаңдап,жалт-жұлт жәудіреп,

Жабырқап қайта жұбанды

Жыладым тағы,

Жаныма сая таппадым

Жылдарым мынау

Жылыстап кеткен сан-сағым

Болашақ – бұлдыр,

Сезімім – тұлдыр,

Жапанда

Жарбиып жалғыз қалғаным

Сағынып сені

Жаным-ау жаным аңсадым

Қайдасың менің арманым?

  Бүгін Нұржанның туған күні. Асханада оның телефонына тыныштық болмады. Құттықтаулар. Жүрек жарды тілектер. Оның қимыл-қозғалыс, істеген қылықтарынан-ақ бақытты екенін оқуға болады. Мен де туған күнімде тура солай көңілді жүргем.  Оны 25 жасымен құттықтап жатыр мені 24 пен мараппаттаған еді бұл жыл.

  Түнде телефонды қолыма ұстап, Қазақ радиосын қосып қойып сағат он екіні өткізіп алмайын деп, әбден ығырым шықпасы бар емес пе? Мақсатым бәрінен бұрын құттықтау еді, ешнәрсеге қарамастан. Үлгердім шығар, мен шын жүрекпен ұмтылдым емес пе?

  Мен демалыста болғанда, ол келіп менің орнымдағы адамнан қайда екенімді және қашан шығатынымды сұрап кетіпті. Телефон соқса тағынан түсіп қалардай. Тағы да өкпе артқалы отырмын. Тоқта, тоқта…

   Қазір ғана келесі кабинетке кіріп барғанымда, бір жұмыстармен ол да сонда тұр екен. Мақсатым-оны көру емес, келген жұмысымды бітіру еді. Сенсең, сөз таба алмай қалдым, сөйтсем ол да кібіртіктеп өз алдына қызарып, бетін сүрткіштеп әбігерге түсті де қалды. Бір сәт екеуіміз бір-бірімізге қарап тұрып қалдық. «Туған күніңмен» аузымнан қалай шыққанын тіпті де білмеймін, ол күлімсіреп, басын изеп қояды. Бізге қарап біздің «басқарушы Хе» аң-таң. Қызық осы бала… басы қақпайды ма…?

  Еех, Нұржан-ай… арман-ай… Ал, туған күніңмен!

    Кенет ауладағы «аттан Абылай, аттан, Абылайлаған» дауыс мені керуерттен серіппеше сілкітіп, балконға ытқытып жіберді.  Жалма-жан  тақтайға асылып ауладағы көп баланың шуылы мен тобына қосылған кішкентай қара балаға қарадым. Шәнтиіп подъездің алдына шығып алыпты. Қампиған қарнын керіп, қақ төбедегі орайынан ұзын етіп өсіріп, өріп қойған шашын шыр айналдырып жіберді де, аттан, Абылай, соғыс, Абылайлап ағаштарды ала шапты. Ал еріксіз күлейін. Балақтағы ностырым басыма шықты.  Елден ерекше Абылайлап шауып жүретін осы қарадомалақты байқағаныма көп болған.  Ел аман, жұрт тынышта ауланы басына көтеріп жүгіретін ұлдың қылығы әуелгіде қызық көрінетін. Кейін кәдімгідей іздеп тұратын болдым. Қит етсе терезеге асылып Абылай бар ма деп қарайтын болғамын. Бұл ұлдың сиқы да батырлар сынды. Денесінің ірілігіне қарамай нағыз желаяқ. Өзі бір гүжбән қара. Ал жасы, жасы асып кетсе – төртте болар. Әйтеуір сыртқа шыға сала, атам замандағы атасының атын айтып, сонша неге шапқылайды да жүреді екен деп ойлаймын. Оның жасындағы балалар жаңбырдың суында топырласып, қолдарындағын суға малып, одан қалды үстерін былғап жатырса ол шапқылап көрінбейтін жаулармен айқасып жүргені.
  Сыртқа шықтым. Өзімді қыс бастырмада бағылып, күн жылыда көкке шыққан  көтерем қойша сезініп, бір жымиып қойдым. Жалғыз күн демалысымды у-шусыз өткізейін десең осы, қабырғаға өлең оқып кетесің. Шалшық судан «шай жасап, тамақ пісіріп» отырған кекілді қызға, «суды ұстама, салқын, ауырып қаласың» десем, «жылы су, қолымды уйге барып жуам» деп бұртияды. Нағыз хас сұлудың өзі болайын деп тұрған қыз екен не де болса. Бота көзін бір төңкеріп тастаған бүллдіршін мені де «шайға»  шақырды.  Әткеншекке отырып алып бүлдіршіннің қолынан, сар-сары   ойыншық ыдыспен «шайлатып» отырғам. Сырт жағымнан жұп-жұмсақ баланың қолы құшақтайды, қарасам әлгі абылайшыл ұл! Атып тұрып, бетінен сүйіп-сүйіп алдым. Ол шаң-шаң қолдарымен менің бетімді сипалап тұрып:

-        Шен кімшііін…?,-дейді.

-        Тәтемін, а сенің атың кім?

-        Бекшылтаан…

-        Не деген әдемі еді атың, кімнің баласысың?

-        Әкемнің…

Жанымызға  ептеп басып, имене күлімісіреген бір бойжеткен жақындай бастағанда, әңгімеміз кілт аяқталды. Мен шыны керек, айқайламса етті, кім болса да, бөтен адамдардың баланы құшақтап жатқаны қай анаға да ерсі емес пе, деп ойлағам.  Сөйтсем, бұл Сабина есімді бойжеткен біздің абылайлап әлден «жау» шауып жүрген, Бексұлтан ұлдың күтушісі екен. Күтушісі болғанда, баланың анасының алыстан қосылатын сіңлісі.

   Құдай қаласа, хас сұлу болатын, шайшыл кішкентай қыздың бәрімізге қайтадан сап-сары  ойыншық ыдыстармен шай құя бастағанда-ақ шат-шадыман күліп алдық.   Топырлап аннан-мыннан жанымызға біздің ауланың бөбектері жинала бастады. Ортада Сабина екеуіміз тәрбиеші болып кеттік пе, әлде нағыз бала күтуші болып кеттік пе, әйтеуір баяғы  балабақшадағы жаттатқан жаңбыр туралы ма, жауқазын туралы ма тақпақтарымызды оқып, шыр айналып айгөлек ойнап кеттік.

  Мен өзімді тым-тым бақытты сезіндім. Тіпті ертең барып бір балабақшаға барып тәрбиеші болып орналасамын деп шешім де шығарып қойдым. Неге әр жексенбі сайын осы аулаға шығып,  балалармен ойнап тұрмаймын дедім бір кезде  бұлт-бұлт аспанға қарап тұрып.

  Сөйтіп, сыртқа алып-ұшып шыққандағы ең басты себебім – әлгі ұлдың аттандап абылайлап жүретіндігін білу еді, сол себепті де Сабина қызға бұрылдым.

  Жер астынан жік, құлағы тік шығыпты ма,  Сабина театрға көп баратын қыздардың қатарынан екен. Бала бағып болбырамай, рухани демалып театр аралаған қызға сол сәт өте қатты риза болдым. Баласыз, байсыз-ақ жұрттың бәрі істеп жүрген жұмыстан құдды бір Әлім-Шөменді шауып келгендей сүрініп-қабынып келіп, жастыққа жантая кететін өзімді ыңғайсыздау сезіндім. Абылайшыл ұлды театрға ғана емес, кинотеатрға барса кинотеатрға, кітапханаға барса кітапханаға ерте жүреді екен. Ал оған түсіністікпен қарайтын ата-анасыныкы де ерлік, әйтпесе, менің «өзінше  крутая» тәтем құсап «ооойй, адам көп жерге зачем оны жіберіп, и так аллергия у него, он не любит такое» деп шығар еді мұрнын шүйіріп.

-        «Жасқа толып, емшектен шығарғаннан соң-ақ әпкем мен жездем Бексұлтанды менің «қарамағыма» өткізіп берген»,-дейді Сабина күліп. – «Бастапқыда балабақшаға жібереміз деп жүретін, кейін ол ойларынан да айныды, әр киноға, қойылымға барған сайын, сол әртістердің қимылдарын қайталап, тілі келмесе де сөздерін айтып бәрімізді қыран-топан күлкіге қалдыратын. Әр спектакльдың мазмұнын түсінікті етіп айтып беремін үйге келгесін.  Кейін тақпақ жаттаттыратын болдым.  Айтқанды қағып алады.  Басқаға ұқсамайтын ерекшелігі де кішкентайынан рухани орындарға апаратынымнан шығар. Өскенде кім боласың деген сұраққа Абылай боламын деп жауап береді, біздер бұлай үйретпедік, қай періштенің аузына салғанын кім білсін. Әйтеуір менің міндетім – осы ұлды қазақы етіп тәрбиелеу, қаланың дүбәра  ортасынан  қазақы ұл шығару, – деді Сабина қыз, ойлы көздеріне тынық мұңды жасыра күліп.

     Оған риза бола қарадым. Ал болашағынан зор үміт күттіретін ұл ойлы жүзбен көкке қарап қалыпты. Абылайшыл ұл ұлтының қамы үшін әлден ойланып тұрған болар, кім білсін, әзірге тілерім періштелеріміз аман болсын.

  Ол кафеге кірмеді. Кездесуге шақырып, телефон арқылы басын қатырған сол баяғы сезіміне ие бола  алмай жүрген мен екеніме толық көзі жетті  де, қайрылмастан құс болып ұшып кетті.

   Жан-жағымдағы көңілді адамдардың көңліне келе, еріксіз екі көзіме ерік бергенімді-ай, тура сол арада. Қаншама жыл жүрегіме жинаған жарамның ауызы сол сәт тырналып кеткенін-ай. Ішіме біреу у құйып жібергендей, құла түзде үйірімнен адасқандай, жанарыма ие бола алмадым сол сәт. Сүлдемді сүйретіп, дір-дір еткен күйі, оны бір сағат күтіп,  бізде ол жерден жоғалдық.   Арада екі апта уақыт өтті, тура сол кештегі, жап-жасыл шыршалардың арасынан маған қадалып қараған сәті көз алдымда көлбеңдеп тұрады да қояды. Әттең, неге шықпадым екен, неге қолынан ұстап, бұл жағдайға жауап беруін өтінбедім екен деймін. 

    Енді міне… Көрдім де көңілім нілдей бұзылды. Жүрегім дір-дір етіп, еріксіз қарап қалыппын оған. Самса алсам ба деп тұр ем, манты алып жайыма кеттім. Шай ішем деп ем, қайдағы бір энергетикалық сусынды алып алыппын. Тезірек беретін болса әлгі он бес күн демалысын берсе екен. Бұл ғимараттан емес, Алматыдан аластайын азырақ. Мүмкін есім жиналар. Әбден жүйкем жұқарып бітті. Қазір айтқанды қазір ұмытып, кабинеттегі он бес кесенің онын қолымнан түсіріп алып, сындырып біттім.  Ғашықтық па әлде қырсықтық па? Қырық адамға ұнағанда,  қырық бірінші сен кім едің деген өзімшілдік пе? Ол да  бір барып тұрған «ит» екен. Мен одан өткен «ит» екем, аказывайтсйа.  Жанындағы жолдастары маған бір аяушылық сезіммен қарайтын секілді болып көрінеді. Әсіресе бір жақын досы ылғи да әлдене айтқысы келіп оқталады да, бірақ оқтау жұтқандай еріксіз қақитып қойған қызметінен асып кете алмай еріксіз жалтақтайды. Мен құдды бір қам-қарекетсіз жандаймын. Жарқ-жұрқ күлемін,  бірақ жүрегімнен жас емес, қан тамшылап тұрады. Ішім өртеніп, оңашада еріксіз көзіме жас келеді. Шыныменде қиналып кеттім.  Жұмысқа келгім келмейді. Бір Нұржанды ғана миымнан сылып алып тастайтын дәрі болса-шы шіркін… Сол оқиға барлығына нүкте қойып, оның мені ұнатпайтынын мыңыншы рет дәлелдеп берсе де… ессіз жүрегім ерікке бағынбай, соны ойлайды да отырады. Жылауды жиілеттім мен.  Мен ешкімге ашылып айтпағанмен де, менің шағынблогымдағы шатпақтарым мен статустарым,  бір биікке өлердей ғашық екенімді байқатып тастаған екен.  Талайлары ақыл айтып, талайлары тоқтау салғанмен де, соқыр көз ешнәрсе көрмейтіні рас қой. Бірақ ешқашан үндеп, маған ешнәрсе айтып қылжақтамайтын бір ағам, мынаны жазып жіберіпті.

-         «Оу, көрікті қыз… мына әлем сенің көз жасыңа толып кетті ғой. Неге сонша езілдің? Удың бетін у қайтатар демекші… Артыңа бір уақыт қарасай…Саған да қолы жете алмай жүргендерге бір назар салсай…оларға да мүмкіндік берсей… Бейнесі «бес» болмаса да, керемет жігіттер бар ғой. Жүрегінде иманы барын таңда. Сені жылатудан қорқатындарды таңда… Жылатқанды жылататын Алладан қорқатындарды таңда… Енді не деймін, көрікті қыз…мына вертуальды әлем, қарап отырсам, сенің көз жасыңнан суға батып бара жатқандай көрініп кетеді маған… Тоқтам салар, дос болар бірі жоқ байқасам… Өзіңнің абыройыңда бар ғой. Досың күліп, дұшпаның табалап жатқан шығар. «Бөрі арығын білдіртпес, итке жүнін қампайтар» деген. Егер қадіріңді біліп, бағыңды бағалай білмесе… Жаратқанның жазуы…Тек, өзіңе мықты бол! Не қыласың оны?! Тіпті де оны алып таста, лақтырып таста ақылыңнан… Ауыр болса да… Егер сен қаншалықты ендігі жүгіре түссең соңынан, ол қаша түспек… Еркектің қалауы осы… Түсінігі осы… Ол әлі іздер сені… Ендігәрі ОҒАН ҚОЛ ЖЕТІМСІЗ БОЛ!!! Нені жоғалтқаны есіне келгенде ғана, қайта жүгірер. Жайна қыз, айтпағым, махаббат – ол өзің ойдан ойлап шығарып алған қиялың екенін ұмытпағын… Езіле бермей, оны, миыңнан сызып таста!!!!»

     Білмеймін, қалай, қайтіп, қашан, қай күні…? Оған ғашық болғанымдағы сол бір белгісіз күндегідей, бүгін ұйықтап, ертең оны ойламай оянғым келеді.  Айыққым келеді ауруымнан, жазылғым келеді. Дем жетпей жүр… жүрегім… қайран жүрегім… соңғы кезде жазықсық жиілей соғуы жиілеп жүр. Бұл қайғының жанында, тұрмыстың  тынымсыз әрекеттері сұрақ емес екен. Жүрегімді қайтарып берсін деңдерші Нұржанға, ол менімен сөйлеспейді, айналып келгенде менің жазығым неде? Сырқатынан айықсын деп тілеңдерші…

   Арада аса көп өткен жоқ, дәл сол қытайкөйлек киіп масаттанатын дәуреннен асып бес жыл жылыстады. Қытайкөйлек тозғалы, ас үйдің ішкі жағындағы сап-салқын қойманың іші қаңырап бос қалғалы қашан. Бұрынғыдай рулонымен түсетін сабын да, қабымен төңкерілетін ащы кәмпиттерде жоқ. Енді бұған Әйкөш-Сәйкөштер қытайдың емес, атауы түсініксіз елдің киімін киіп, мақтанатын болған.

   Бала миы, оқымаса сорлап орта жолда қалатынын білмесе мектепке де бармас еді. Алты оқитын бала жігіт қыздардың етігі сияқты сары етіктен шаршаған. Сол етікті сабаққа барар алдында киіп отырып, ай бір жылайды-ай, мұны көрген шешесі еңіз-теңіз ай бір еңірейді-ай. Бірақ күнде сол, бәрібір жаңа етік алар соқыр тиын да жоқ.

    Ал әкесі мас. Күнде мас. Құдайдың құтты күні, Құтжол сарып кеткен сұр шалбары сүйретіліп келіп тұрғаны. Бір күн құлақшын, екінші күн саптама етік жоғалып, киер киімі де қалмаған. Осыдан бес жыл бұрын ғана жыбырлаған құмырсқадан, қалықтаған қырғиыңа дейін сәлем беріп өтетін әкесі енді жолай ит сарып өтетін көше алқашына айналған. Күнде кешке келгенде көретіні қираған ыдыс-аяқ, беті-аузы көгерген шешесі, татуластырып азан-қазан жүгірген көршілері. Боқтық, айқай-шу. Қырғын, төбелес. Бойын ыза билеп жылаушы еді сол кезде, сары етіктің қорлығынан, осы әкесінің боқтығы жіпсіз буындырып ызалана басын ұрып жылаушы еді.

 Шешесі байғұс баршылықтың бірінші және соңғы кезеңінде сонааау, атасының соғысқа барып, сүйегі қалған Керманнан заказнойлатып алдыртқан сары етігі тозған көктемде, құдай беріп,  бұл үшін мектеп емес, мола болған мекеннің есігін бір тепті-ау. Рахаттанып тұрып! Сақылдап күліп, еңкілдеп жылап тұрып! Сонда мектептің салпылдақ қарын директорынан да қорықпап еді-ау. Сол күні сары етікті шыртылдатып отқа жақты-ау, бес жыл қорлық көрсетіп, азан шақыртып еншісіне берген есімін ұмыттырып, сары етік атандырған қарғыс атқырды. Сонда өзі сүйем сені деп хат жазған Ғалияда сары етіктен басқа киетінің жоқ па деуші еді-ау. Хат жазып несі бар десейші, жоқшылықтан битін сығып жеп жүріп.

      Ал әкесі сол баяғысынша мас. Күнде мас. Бұрынғыдай әлі қалмаса да, қоқиқазданып шешесіне күңкілдейтін. Арақ ағартқан сақал-шашын жуамын деп жүріп, арыққа құлап бір аяғын сындырып, ол да арақтың кесірінен дұрыс бітпей, енді ақсақ алқаш болып алған. Осы қаланың атақты алқашы. Бір дәурені жүріп тұрған, жұрттың бәрі бір қарамай өтпейтін алқашы.  Бұл өзін әлемдегі ең сорлы деп есептеуші еді.  Шешесі бір мекеменің қыс отын жағып, жаз еденін жуатын, бұл шешесіне болысып көмір тасысатын, отын жағысатын. Соңғы рет оның қашан жымиғаны есінде жоқ, сол баяғы үшаяқ матсеклмен соңғы рет кәмпит түсірген күні шығар ұмытпаса егер. Бұл мектеп бітіру кеші күні , қолына қызыл аттестат ұсынғанда, сыртындағы сап-сары күннің суретіне қарап, сары етігі түсіп іші ашып тұрып, ащы жымиған. Тырысып еді-ау, қолтығынан демер ешкімі жоқ, сары етікті сарыауыз балапан Әйкөш, Сәйкөштен қалмас үшін тырысып еді-ау.

      Шешесі екеуі  отын жағатын мекеменің қыс көмірін ары ұрлап, бері ұрлап  сатып, жаз еден сыпырушыларға бөлетін сода-сабынын сатып бір пойыз пұл жинап, қалтасына қалған қаражатты қырық қайтара орап салып қалаға келді. Әкесі сол ақсақ аяғын сүйретіп жүріп, пойызға дейін қуып келіп, бір шишаға жететін ақша сұрап алып дән риза, шешесі болса  жылап шығарып салды.  Қалада қазанға қазы-қарта салып мұны күткен кім бар дерсің, сол алқаш әкесінің  адуын мінез қарындасының үйіне тоқтады. Олардың ішім-жемдерінің артықшылығы, киімдерінің жаңалығы, дүниесінің көптігі тіпті миына кіріп шығып қызықтырмайтын. Құдай көмектесті ме, әлде қызыл аттестат көмектесті ме, қиындықсыз оқуға түсті.  Түскені құрсын, «алқаштан туған ақымақ», «түк көрмеген»,  «жарымаған, жетілмеген» деген құрметті тіркестерден соң, әпкесінің шыңырата лақтыратын жиырма теңгесін столдың астынан бір, көрпенің астынан екі іздеп жүріп, ол үйден де кетіп тыныш тапты. Отқа да түсті, суға да түсті, жаз шөп орды, қыз көмір тасыды, күз бақша тазалады, көктем кетпен арқалады. Сол сары етік пен алқаш әкенің қорлығы өткен көкірегі шаншып-шаншып оңашада басын тауға-тасқа ұрды. Сары етіктен мұқалған жігерін жаныды, намысын қамшылады. Оқыды. Тырысты. Берілмеді.

    Қиындыққа толы қарғысты  жылдар жоғалды. Қазір енді бастық. Шырт етіп бір түкірсе, түкірігін алып аукциондатып сататын бастық. Енді мұнда бәрі бар. Тәубә, бала-шағасы да бар, адал жары да бар. Баяғы Әйкөш-Ағаділ мен Сәйкөш-Сағаділде мұның қол астында. Сары етік атау ескірген. Ағекелеп, әкекелеп келген өзін сары етігің қашан тозады деп кекететін баяғы хат жазатын Ғалияның өзі түгіл, қызын да жұмысқа қойды. Мамыражай. Рахааат. Қолпаш, қолдау. Аста та төк.  Көмір жағып, еден жуып әбден тамыры шығып кеткен тарамыс-тарамыс саусақтарын алтынға, алмазға малып алған шешесі Араб, Түркия, Париж, Лондонға жасаған сапарларын айтып-айтып шаршаған. Қазір езуінде күлкісі көп.

   Тек… Бір ғана нәрсе өзгермеді. Қаншама жылдар өтсе де, жоғы түгенделіп, босағасы бекісе де, қазаны қырық қайтара қазы қайнатса да бір ғана нәрсені сатып ала алмады. Бір ғана нәрсені жүрегі жібімей еске алады, бір ғана нәрсені көкірегі күйіп, ащы күрсініспен, тағдырына лағынет айта қайталайды.  Қанша мән бермесе де көңілін ашпай түйнеп тұратын. Басындағы бар малын тәрк етіп, осыдан құтылғысы келеді, әттееең… өмір өзгермесе де өзгермейтін нәрселер бар екен.  Тек… алқаштың ұлы деген атау. Бала күнінен жүрегіне жазылмас дерт боп жамалған атау. Сары етігін жымиып еске алып, үлкен дәрежеге қол жетуіне бірден-бір себеп болған тұмарындай көргенмен, баяғы ала-ала күндер ұмытылып, жара жазылғанымен, бір ауыз сөзі зая кетпейтін қадірлі кісі болғанымен, алқаштың ұлы десе, көше алқаштарын көрсе өзін-өзі аяп, көзін мұң торлайтын.   Бәрібір алқаштың ұлы. Айналып келгенде әкесі алқаш, сары етік киіп өскен ұл. Кезіндегі көше алқашының ұлы.  

  Ал әкесі… Алпысты алқымдап, жетпісті желкемдеген әкесі… әлі мас. Күнде мас. Енді баяғыдай емес, үй қызметшілері құйып беретін үй тұтқынындағы  «крутой» алқаш. Ем қонбайтын, сөз жүрмейтін намыссыз алқаш әке.

  Тағы да біраз жылдар өткен. Кешегі алқаштың ұлы, алқаштарды арақтан емдейтін орталық ашқан. Ендігі бар мақсаты да сол – алқаштардан қоғамды арылту, қоғамды емес-ау өзі сияқты сормаңдай ұлдарды, алқаштың ұлы деген атаудан арылту. Әттең, алқаштың ұлы  болмағанда ғой. Алқаштың ұлы…

Мен ҰБТ тапсырғам дәл сол бір  күн…

Құмалаққа жүгіріп қайран шешем..

Ала таңнан естігем дұғалы  үнін

Дәл сол жылы оқу боп бар білгенім,

Түні бойы «тест» жаттап көз ілмедім…

Телміріп тілегенмен тегін оқу…

Сол жылы мені өзіңе теңсінбедің…!

Жетпіс үш бал жинағам, жарыта алмай,

Он жылғы орман ойды қорыта алмай..

Шешем байғұс ахылап-үхілеген…

Сары қызын «білімді» жұбата алмай

Дәл сол жылы қор болғам көөп адамнан,

Артта қалғам аз балмен нақ наданнан

Шаң қауып, шаңдақ жолда қалған сөйтіп…

Жорналшы болам деген бала арман.

Дәл бүгін…қанша түлек құлайды екен…

Қаншасын қатал тестпен сынайды екен?

Қаншасы дәл мен құсап еңіз-теңіз…

Жиырма күн үйден шықпай жылайды екен?

Қаншасын өкінтесің ғұмыр-ғұмыр?!

Сол жылы қатты қалған бала көңіл?!

Мен неге жорналшы емес, мұғаліммін,

Жауабын айтасың ба ҰБТ-өмір!?